Bedrijfsovername: wat u móet weten
(Zowel Nederlands als Nederlands-Antilliaans vennootschapsrecht)
de Kamer van Koophandel, Curaçao,
Editie mei 2006 (Nederlandse tekst) -
“Bij overname van de aandelen in een vennootschap, weet u op voorhand niet zonder meer wat u koopt”
Uw interesse in een bepaalde onderneming (bijvoorbeeld een besloten vennootschap, B.V., of naamloze vennootschap, N.V.) is gewekt en u wilt deze overnemen. Afhankelijk van het doel dat u voor ogen heeft, kunt u de wijze van overname bepalen. Indien u bijvoorbeeld enkel bepaalde activa wilt overnemen om deze onder te brengen in een vennootschap met een bij de gewenste ondernemingsactiviteiten aansluitend statutair doel, kunt u besluiten tot koop van afzonderlijke activa, waarvan de overname individueel contractueel dient te worden vastgelegd. In dat geval is dus in beginsel duidelijk wat u koopt (afgezien van eventueel pas later blijkende bezwaardheden van de activa, zoals pandrecht, vruchtgebruik, etc, waar wij in dit bestek niet op in zullen gaan). Indien u echter deze vennootschap in zijn totaliteit wilt overnemen, of daarin wilt deelnemen, kunt u (een deel van) de aandelen in die vennootschap overnemen. Door deze overname (of participatie) wordt u niet (enkel) eigenaar van bepaalde bezittingen, maar wordt u daarmee (enig) aandeelhouder van de vennootschap. Hiermee is in beginsel op voorhand niet duidelijk wat u precies koopt. Immers, u neemt niet enkel de aandeelrechten in (een deel van) de activa van de vennootschap over, maar ook in de passiva (schulden etc.).
"U moet de waarde van de totale vennootschap waarderen."
U móet dus een aantal kwesties goed uitgezocht hebben vóórdat u kunt besluiten tot overname van (een deel van) de aandelen in een vennootschap. U moet de waarde van de totale vennootschap waarderen. Daarvoor is in ieder geval van belang dat u weet welke bezittingen en vorderingen er zijn, welke schulden en leningen, of er rekening-courantverhoudingen zijn, dat de jaarstukken worden gewaardeerd, de verhoudingen binnen de onderneming bekend zijn (tussen aandeelhouders, bestuurders, en commissarissen), of de vennootschap in een bepaald concernverband is geplaatst en of aan de bestuurders décharge is verleend over voorgaande jaren. Er zijn echter vele (meer complexe) vragen die beantwoord dienen te worden, documenten die beoordeeld moeten worden in de administratie, voordat u voldoende weet van de vennootschap om vast te kunnen stellen wat deze vennootschap (voor u) waard is, en nog belangrijker: óf u deze vennootschap wel wilt overnemen (of daarin wilt deelnemen). Misschien heeft de vennootschap voor u te grote onvoorzienbare risico’s (bijvoorbeeld mogelijk toekomstige schulden), ook wel genoemd ‘lijken in de kast’.
“U heeft zelf als koper een plicht tot het doen van voldoende onderzoek om ‘lijken in de kast’ te voorkomen”
Volgens de wet is de verkoper verplicht om alle informatie te verstrekken die belangrijk is voor u als koper (mededelingsplicht). Dat is natuurlijk alles dat u als essentieel hebt benoemd, maar ook onder andere de boekhouding van de vennootschap. Echter, u heeft zelf als koper ook een plicht tot het doen van voldoende onderzoek om te voorkomen dat u onder een onjuiste voorstelling tot de koop overgaat (onderzoeksplicht). Indien u dit niet doet, en er ‘springen lijken uit de kast’, kunt u niet uw daardoor geleden schade verhalen op de verkopende partij, volgens ons hoogste rechtscollege. Het is dan ook raadzaam om een grondig onderzoek (‘due diligence’) te laten uitvoeren, zodat vastgesteld kan worden of behoefte is aan nadere informatie vóórdat u de eventuele beslissing tot koop neemt.
“Na de due diligence maakt u met de verkoper contractuele afspraken over de exacte verdeling van (toekomstige) risico’s”
Echter, even belangrijk als de ‘due diligence’ is het vervolgens contractueel vastleggen van afspraken met de verkoper om latere problemen te voorkomen. Naast de koopprijs dienen onder meer afspraken gemaakt te worden over risicoverdeling tussen koper en verkoper in het geval van onvoorziene omstandigheden (bijvoorbeeld toekomstige schulden die hun oorsprong hebben vóór de overname). Vaak worden dergelijke risicoverdelingen vastgelegd in zogenaamde ‘(balans)garantiebepalingen’, waarin de verkoper garanties geeft over bijvoorbeeld de accuraatheid van de balansen, over de juistheid van jaarrekeningen, of over de correctheid van andere verstrekte gegevens. Ook wordt daarbij vaak gebruik gemaakt van ‘vrijwaringsbepalingen’, waarin de verkoper de verplichting op zich neemt eventuele schade te dragen die de koper lijdt door bepaalde onverwacht opkomende claims ná de overname.
Omdat er dus heel veel zaken zijn waarmee u rekening moet houden en waarop u moet letten, want het gaat niet alleen om nú, maar ook om wat er in de toekomst kán gebeuren, is het raadzaam een professional in te schakelen om u te begeleiden in het overnameproces.
26 april 2006